Σχόλια στην Παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου.


Μιχάλης Μαυροφοράκης
ΠΗΓΗ.Ο.Ο.Δ.Ε.(www.oodegr.com)

Αποσπάσματα ,από απομαγνητοφώνηση εκπομπή της Πειραϊκής Εκκλησίας, της σειράς εκπομπών: «Ορθοδοξία και Αίρεση», του Β΄ Βιβλικού και των συνεργατών του.

Οι δύο σκηνές της Παραβολής και οι τέσσερεις εικόνες της

Έτσι λοιπόν ξεκινά την παραβολή, η οποία αποτελείται από δύο σκηνές: Η πρώτη, εκτυλίσσεται επί της γης, (στίχοι 19 -22), και η δεύτερη στον Άδη (στίχοι 23 – 31).

Η επίγεια σκηνή, περιλαμβάνει τέσσερεις εικόνες:

1. Τη ζωή του Πλουσίου,

2. τη ζωή του πτωχού Λαζάρου,

3. τον θάνατο του δευτέρου, και

4. τον θάνατο του πρώτου.

Οι αντιθέσεις στον τρόπο ζωής του Πλουσίου και του Λαζάρου

Ας παρακολουθήσουμε όμως τις λεπτομέρειες, διαβάζοντας και σχολιάζοντας ταυτόχρονα το κείμενο, που υπενθυμίζουμε ότι αναφέρεται στο Λουκάς 16/ιστ: 19-31:

«Άνθρωπος δε τις, ην πλούσιος, και ενεδυδίσκετο πορφύραν και βύσσον, ευφραινόμενος καθ’ ημέραν λαμπρώς».

Ήταν λέγει ο Κύριος, ένας άνθρωπος πλούσιος, και αυτός ντυνόταν εξωτερικά με πορφύρα, ένα πανάκριβο ρούχο κόκκινου χρώματος και εσωτερικά με βύσσον, δηλαδή έναν πολυτελή λευκό χιτώνα από Αιγυπτιακό λινάρι. Με άλλα λόγια, όπως θα λέγαμε σήμερα, ντυνόταν με τα ακριβότερα, και ωραιότερα, και πολυτελέστερα ρούχα.

Ο πλούτος του όμως, δεν αντικατοπτριζόταν μόνο στο ντύσιμό του, αλλά επεκτεινόταν και στον τρόπο που διασκέδαζε. Διότι «ευφραινόταν (λέγει) καθημερινά, με μεγαλοπρεπή και λαμπρά συμπόσια». Δηλαδή όπως θα έλεγε κάποιος, ο άνθρωπος αυτός, δεν ήταν μόνο πλούσιος, αλλά ήξερε και να ζει και ήταν κοινωνικά καταξιωμένος.

Ας προσέξουμε, ότι ο Κύριος δεν μας λέει ότι ο πλούσιος αυτός απέκτησε τον πλούτο του με δόλο, ή με απάτες και κλοπές, ή με τοκογλυφία και με καταδυνάστευση άλλων. Ούτε μας λέει ότι ήταν μέθυσος, ή ότι παρέσυρε άλλους στη μέθη ή την ακολασία. Θέλει όμως να μας διδάξει, ότι είναι μεν δυνατόν κάποιος να έχει πλούτη που δεν τα απέκτησε με αδικίες, ή ακόμη και να ευφραίνεται κατά τρόπο νόμιμο και κοινωνικά αποδεκτό, και εν τούτοις να αποκλειστεί της Βασιλείας. Διότι, αν και το να τρώγει κανείς καλά και να ντύνεται καλά, μέχρι κάποιον βαθμό είναι νόμιμα, εν τούτοις τα πλούτη και η απόλαυση είναι πολύ μεγάλοι πειρασμοί, διότι ωθούν τον άνθρωπο στην πολυτέλεια, στη δουλεία της σάρκας, στη λήθη του Θεού, (μια και δεν αισθάνεται ότι Τον έχει ανάγκη), στην αλαζονεία, στην επιδεικτική προβολή του πλούτου, στην κοιλιοδουλεία, και πολλά άλλα κακά και πάθη.

Ταυτόχρονα όμως, με μια τέτοια ζωή, ο άνθρωπος σπρώχνεται στην φιλαυτία, και στον εγωκεντρισμό, προς χάριν της προσωπικής εφήμερης καλοπέρασης, και ακολούθως στη σκληρότητα, την ασπλαχνία και την αδιαφορία για τον πλησίον, οι οποίες και προκαλούν την οργή του Θεού.

Ποιο ήταν το όνομα του Πλουσίου;

Είναι όμως καιρός να προχωρήσουμε στο δεύτερο πρόσωπο της παραβολής, στον πτωχό, διαβάζοντας τους στίχους 20, 21:

«Πτωχός δε τις, ονόματι Λάζαρος, ως εβέβλητο προς τον πυλώνα αυτού ηλκωμένος, και επιθυμών χορτασθήναι από των πιπτώντων από της τραπέζης του Πλουσίου».

Ήταν λέγει και κάποιος φτωχός, που τον έλεγαν Λάζαρο, και ο οποίος ήταν ριγμένος κοντά στην εξώπορτα του Πλουσίου, γεμάτος από πληγές, και ο οποίος επιθυμούσε να χορτασθεί, από τα ψίχουλα που έπεφταν από το τραπέζι του Πλουσίου.

Αρχίζει λοιπόν ο Κύριος να εξιστορεί και τη ζωή του Πτωχού, αναφέροντας πρώτα το όνομά του. Τον έλεγαν (λέει) Λάζαρο.

Αλήθεια, γιατί άραγε δεν αναφέρει και το όνομα του Πλουσίου; Ας ακούσουμε τον Ιερό Χρυσόστομο να θέτει το ερώτημα, και ταυτόχρονα να μας δίδει και την απάντηση:

«Και πού είναι το όνομα του πλουσίου; Πουθενά! Πόσος πλούτος! Εν τούτοις, ούτε το όνομά του διασώζεται! Και τι είδους πλούτος είναι αυτός; Μοιάζει ο πλούσιος με δένδρο που είναι στολισμένο με φύλλα, αλλά στερημένο από καρπούς. Και ενώ μεν η Δρυς, που εκτείνεται καθ’ ύψος, στα άλογα ζώα παρέχει για τροφή τα βαλανίδια, ο άνθρωπος δεν παρέχει καρπόν για τον συνάνθρωπό του. Και λέγει για τον Πλούσιο, ότι «εξωτερικά μεν καθημερινά ντυνόταν με πορφύρα», εσωτερικά όμως η ψυχή του ήταν αραχνιασμένη. Εξωτερικά μοσχοβολούσε αρώματα. Εσωτερικά όμως, ήταν γεμάτος δυσωδία. Έτρεφε και πάχαινε την δούλη σάρκα, ενώ την ψυχή που είναι η δέσποινα και κυρία του σώματος, την άφηνε να φθείρεται και να λοιμοκτονεί. Δεν κρίνεται λοιπόν ο πλούσιος άξιος από τον Θεό να μνημονεύεται ονομαστικώς, διότι δια τους πονηρούς ο Κύρος λέγει: «Ου μη μνησθώ των ονομάτων αυτών δια των χειλέων μου». [Ψαλμός 16/ιστ (15/ιε κατά τους Ο΄), στίχος 4ος] Αντίθετα το όνομα του πτωχού διασώζεται, διότι άλλωστε, τα ονόματα των δικαίων είναι καταγεγραμμένα εν τους ουρανοίς, ή στο βιβλίο της ζωής, όπως αλλού λέγει η Γραφή».

Το γιατί ο Κύριος προτίμησε το όνομα «Λάζαρος» για τον πτωχό, ίσως είναι επειδή σημαίνει: «Ο Θεός είναι βοηθός μου», προερχόμενο από το Εβραϊκό Ελεάζαρ.

Οι αντιθέσεις της ζωής και το σφάλμα του Πλουσίου

Ο πτωχός Λάζαρος της παραβολής, βρισκόταν κοντά στην εξώπορτα του Πλουσίου πεινασμένος και γεμάτος πληγές. Ας προσέξουμε, ότι ο Κύριος δεν είπε ότι πήγε εκεί μόνος του, αλλά «εβέβλητο εκεί», δηλαδή τον έσυραν και τον έριξαν εκεί άλλοι, δηλώνοντας ότι ούτε αυτό δεν είχε τη δύναμη να κάνει. Δηλαδή, δεν ήταν μόνο πτωχός, αλλά και άρρωστος. Και όχι απλώς άρρωστος, αλλά μάλιστα γεμάτος πληγές. Αλλά και ότι τον έριξαν εκεί άλλοι, δείχνει ότι τον είχαν πετάξει εκεί ως φορτίο, από το οποίο έσπευδαν να απαλλαγούν.

Δεν μπορούμε λοιπόν, να μη σημειώσουμε δύο πράγματα: Αφ’ ενός, ότι η παρουσία του Λάζαρου κοντά στην Πλούσιο δίνει στον τελευταίο την σπάνια ευκαιρία «να αποκτήσει φίλους εκ του μαμμωνά της αδικίας», όπως ο Χριστός είχε προαναφέρει στην παραβολή του άδικου Οικονόμου (Λουκάς 16/ιστ: 9). Αφ’ ετέρου, δεν μπορούμε να μη σταθούμε να θαυμάσουμε την γαλήνια υπομονή και την ευσέβεια του Λαζάρου, που ήταν γεμάτος ανεξικακία. Και μαζί στις τόσες άλλες αρετές που ασφαλώς θα είχε, αναφέρουμε και αυτές, διότι ο Κύριος δεν αναφέρει πουθενά ότι μνησικακούσε, ή ότι φθονούσε τον Πλούσιο, ή ακόμη ότι εβλασφήμισε τον Θεό για τα πολλά και φοβερά δεινά που τον είχαν βρει, αλλά αγόγγυστα με καρτερικότητα και πίστη, τα υπέμεινε στερούμενος μέχρι το τέλος της ζωής του.

Παρατηρούμε λοιπόν τις έντονες αντιθέσεις που προβάλλει ο Χριστός ανάμεσα στον Πλούσιο και στον Λάζαρο. Στον πλούτο του ενός, αντιπαραθέτει την πτωχεία του άλλου. Στην πορφύρα και τον βύσσο, την γυμνότητα. Μια και οι πληγές του ακόμα, έμεναν ακάλυπτες και εκτεθειμένες στα σκυλιά. Στην θαλπωρή της οικίας, το ψύχος του δρόμου. Στα μαλακά καθίσματα του Πλουσίου, η γη για τον άρρωστο Λάζαρο. Στην καθημερινή ευφροσύνη, οι πόνοι και η θλίψη. Στα πολυτελή τραπέζια, η πείνα και η στέρηση. Στη δόξα και την φήμη, η αφάνεια, μάλλον δε, η Κοινωνική απόρριψη. Στην εκλεκτή από κοσμική άποψη συντροφιά, η εγκατάλειψη από τους πάντες, και και η συντροφιά των σκύλων.

Πράγματι βαθύτατες οι αντιθέσεις, που δεν περιορίζονται μόνον εδώ. Εν τούτοις, ο Λάζαρος, ούτε εβλασφήμισε, ούτε κακολόγησε τον Πλούσιο, ούτε αγανάκτησε, ούτε κατέκρινε την απανθρωπιά, ούτε μέμφθηκε την πρόνοια του Θεού, αλλά με ανδρεία υπέμεινα αγόγγυστα τη δοκιμασία, που τελείωσε μαζί με την ζωή του.

Ας προσέξουμε λοιπόν, όσοι θρησκευόμαστε από κοντόφθαλμο και στείρο ωφελιμισμό, διότι η εύνοια του Θεού δεν εκδηλώνεται, ούτε συμβαδίζει με άνετη και πλουσιοπάροχη ζωή, αλλά μάλλον με θλίψεις και δοκιμασίες που τελειοποιούν τους πιστούς (Εβραίους 12/ιβ: 5-11).

Αντίθετα, πολλοί ασεβείς και αμαρτωλοί, «δεν είναι εν κόποις ως οι άλλοι άνθρωποι, ουδέ μαστιγώνονται μετά των λοιπών ανθρώπων» (Ψαλμός ογ: 5), όπως ακριβώς ο Πλούσιος της παραβολής, που ζούσε μια απροβλημάτιστη και ευτυχισμένη ζωή, απολαμβάνοντας υλικά αγαθά και τιμές και φίλους.

Η αντίθεση κατά τον θάνατο

Έφθασε όμως η στιγμή, να εγκαταλείψουν και οι δύο τον παρόντα κόσμο, και πρώτος από τους δύο, έφυγε ο πτωχός Λάζαρος. Ας διαβάσουμε τη συνέχεια της παραβολής:

«Εγένετο δε αποθανείν τον πτωχόν. Και απενεχθήναι αυτόν υπό των αγγέλων, εις τον κόλπον του Αβραάμ. Απέθανε δε και ο Πλούσιος, και ετάφη».

Συνέβη, (λέγει ο Ιησούς), να πεθάνει ο πτωχός. Και εδώ ακριβώς ο Κύρος μας λέει κάτι συγκλονιστικό, και συνάμα αποστομωτικό για τους αιρετικούς. Μας λέγει, ότι αυτός τότε, (δηλαδή όταν πέθανε), «Μετεφέρθη υπό των αγγέλων στον κόλπο του Αβραάμ». Φανερά λοιπόν μας λέγει, ότι αυτός, δηλαδή η υπόστασή του, η βάση της προσωπικότητάς του, ή απλούστερα όπως θα λέγαμε «η ψυχή του», επεβίωσε του βιολογικού θανάτου, και μάλιστα μετεφέρθη υπό των αγγέλων στον κόλπο του Αβραάμ. Είναι μια καταπληκτική μαρτυρία του Ιησού, για τα συμβαίνοντα κατά την ώρα του θανάτου των δικαίων. Άγγελοι έρχονται και μεταφέρουν την ψυχή, που μόλις έχει αποχωρισθεί από το σώμα, στον κόλπο του Αβραάμ.

Και για μεν τον Λάζαρο μας λέγει αυτά, αλλά παραλείπει το γεγονός της ταφής του σώματός του, (ια και θα ήταν ατημέλητη και πρόχειρη), ενώ για τον Πλούσιο, μας λέγει ότι «απέθανε δε και ο Πλούσιος και ετάφη», τονίζοντας έτσι τη μεγαλοπρεπή, και πολυτελή, και πομπώδη κηδεία που θα του έκαναν.

Τι όμως απέγινε με την ψυχή του;

Πριν δούμε την απάντηση που δίνει αμέσως μετά ο Ίδιος ο Χριστός, ας προσέξουμε ένα σύντομο σχόλιο του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου:

«Τον Λάζαρο, άγγελοι τότε τον μετέφεραν, εκείνου δε, (δηλαδή του Πλουσίου) την ψυχή, απαιτούσαν φοβερές δυνάμεις, ίσως απεσταλμένες επί τούτου».

Διότι κάτι τέτοιο είχε πει ο Κύριος σε μια άλλη παραβολή, όταν επρόκειτο να πεθάνει ένας άλλος άφρων πλούσιος: «Ταύτη τη νυκτί, (αυτή τη νύκτα), την ψυχή σου απαιτούσιν από σου» (Λουκάς 12/ιβ: 20). Ποιοι απαιτούσαν την ψυχή του άφρονος Πλουσίου; Προφανώς οι φοβερές αυτές δυνάμεις που αναφέρει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο οποίος και συνεχίζει:

«Διότι δεν αναχωρεί αυτομάτως και από μόνη της η ψυχή προς εκείνη τη ζωή, ούτε είναι κάτι τέτοιο δυνατό. Διότι αν θέλουμε να πάμε από μια πόλη σε μια άλλη, έχουμε ανάγκη οδηγού. Πολλώ μάλλον, όταν η ψυχή χωρίζει από το σώμα, μεταβαίνει σε μια άλλη ζωή, έχει ανάγκη από αυτούς που θα την οδηγήσουν εκεί».

Μετά λοιπόν από το σχόλιο του Χρυσοστόμου, οφείλουμε να παρατηρήσουμε, ότι τα πράγματα και για τους δύο αλλάζουν. Και ο μεν Λάζαρος, σαν τιμώμενο πρόσωπο μεταφέρεται υπό αγγέλων στον κόλπο του Αβραάμ, διότι αν και θα αρκούσε για την μεταφορά και ένας μόνον άγγελος, το πλήθος υποδηλώνει τιμητική συνοδεία, ο Πλούσιος όμως, (κατά την περιγραφή του Χριστού), περιορίζεται στις τιμές της ταφής, ενώ η ψυχή του, κακήν κακώς μεταφέρεται στον Άδη.

Τι ήταν ο «Κόλπος του Αβραάμ» κατά την Αγία Γραφή και τους Εβραίους;

Διαβάσαμε προηγουμένως, ότι ο Λάζαρος όταν απέθανε, μεταφέρθηκε υπό των αγγέλων «στον κόλπο του Αβραάμ». Άραγε, τι είναι ο Κόλπος του Αβραάμ;

Για να κατανοήσουμε αυτόν τον Εβραϊκό ιδιωματισμό, ας δούμε μερικά παράλληλα χωρία, και πρώτα απ’ όλα το 1/α: 18 του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου: «Ο Μονογενής Υιός, ο ων εις τον κόλπον του Πατρός, εκείνος εξηγήσατο». Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, περιγράφοντας την σχέση του Υιού και Λόγου του Θεού με τον Πατέρα, μας λέγει ότι είναι «στον κόλπο του Πατρός». Αυτό προφανώς ισοδυναμεί, με το ότι ο Υιός μοιράζεται μια πολύ στενή σχέση ενότητας και αγάπης με τον Θεό Πατέρα.

Ένα άλλο παρόμοιο χωρίο, που προέρχεται πάλι από το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, το 13/ιγ: 23, το οποίο λέγει: «Ην ανακείμενος εις εκ των μαθητών αυτού, εν τω κόλπω του Ιησού, ον ηγάπα ο Ιησούς». Δηλαδή ένας εκ των μαθητών, αυτός τον οποίο αγαπούσε περισσότερο ο Ιησούς, ήταν ακουμπισμένος στον κόλπο του Ιησού.

Ενώ λοιπόν κατά γράμμα η φράση: «κόλπος του Αβραάμ», σημαίνει την «αγκαλιά του Αβραάμ», η φράση αυτή, όπως προκύπτει και από τα παραδείγματα που αναφέραμε, δηλώνει τη στενή κοινωνία και σχέση, και μια θέση τιμής και ευνοίας. Με τη σημασία αυτή άλλωστε, χρησιμοποιείτο και από τους Ραββίνους, για να δηλώσει ακριβώς την σχέση κοινωνίας.

Λέγοντας λοιπόν ο Κύριος, ότι ο Λάζαρος μεταφέρθηκε υπό των αγγέλων στον κόλπο του Αβραάμ, υποδηλώνει ότι μεταφέρθηκε στον τόπο όπου ευρίσκετο και ο Αβραάμ, και μάλιστα ότι απολάμβανε μια σχέση κοινωνίας μαζί του, συνευφραινομενος και συναγαλλόμενος.

Είναι φανερό, ότι μια τέτοια θέση, ιδίως έτσι όπως την αντιλαμβάνονταν οι Εβραίοι της εποχής εκείνης, ήταν ιδιαίτερα αξιοζήλευτη, δεδομένου ότι ήταν θέση ιδιαίτερης τιμής και ευνοίας, και θείας μακαριότητος

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: